Ga naar inhoud

Amelander schapenwol blijft voor hergebruik op het eiland

Ameland is een wolmuseum rijker. Tot nu toe werden de schapenvachten van duizenden schapen op Ameland weggegooid. ,,Eeuwig zonde’’, zegt Diana Edes die samen met Yvonne Spoelstra het initiatief nam voor het museum waar te zien is hoe wol verwerkt wordt tot garen.

,,Zonder de subsidie van onder ander het Iepen Mienskipsfûns (IMF) was het wolmuseum op Ameland er niet geweest’’, stelt directeur William Beijaard van de Stichting Amelander Musea. Het museum is simpelweg te klein om dergelijke projecten zonder subsidies te realiseren. Diana Edes en Yvonne Spoelstra kwamen al in 2017 al op het idee om ‘iets’ met wol te doen. Na een bezoek aan de Shetlandeilanden kwamen ze met een koffer vol vacht terug. ,,Het zette ons aan het denken’’, stelt Yvonne. De dames trokken de stoute schoenen aan en reden naar Duitsland om het wol daar te laten spinnen. ,,Toen we het negen maanden later weer konden ophalen hadden we zo’n mooi product in handen dat we dachten: hier moeten we meer mee doen.’’

V.l.n.r. Yvonne Spoelstra, William Beijaard en Diana Edes

In hun zoektocht naar wolmachines kwamen Diana en Yvonne via google uiteindelijk in Roden terecht. ,,Daar was een vrouw met allerlei machines waarmee je wol kunt schoonmaken, wassen, kaarden en spinnen. Het toeval wilde dat zij alles wilde verkopen. Een kans die wij niet aan onze neus voorbij wilden laten gaan’’, vertelt Diana. Het ging echter om grote bedragen. Ze klopten bij William Beijaard aan die in 2021 net directeur was geworden van de Amelander Musea. Yvonne: ,,Hij reageerde meteen enthousiast.’’

Ambacht rijker

Het verwerken van wol is een oud ambacht dat precies bij het Landbouw & Juttersmuseum ‘Swartwoude’ past. Beijaard: ,,Dit museum was niet meer up to date en kon wel een nieuwe impuls gebruiken. We hebben meteen alles in één keer goed aangepakt. Het museum heeft een complete metamorfose ondergaan. Het gebouw is voorzien van een nieuwe vloer met vloerverwarming, nieuwe installaties, zonnepanelen en een schilderbeurt. Maar het belangrijkste is dat het museum een ambacht rijker is.’’

Sinds 3 juni 2022 kunnen bezoekers zien hoe van schapenwol garen worden gemaakt. ,,Ook voor kinderen is het leuk om te zien hoe de wol hier verwerkt wordt tot een product’’, zegt Yvonne Spoelstra. In de nieuwe winkel kunnen mensen de biologische brei- en wolartikelen kopen en naast de Amelander Wol zijn er ook andere streekproducten te koop, zoals mosterd en meel van molen ‘de Verwachting’ en koolzaadolie van oliemolen ‘de Phenix’.

‘Zonder deze subsidie was het wolmuseum op Ameland er niet geweest’

Samenwerking

Bij de totstandkoming van het wolmuseum stond de samenwerking met verschillende partijen centraal. Zo was het belangrijk dat de Amelander boeren hun wol beschikbaar wilden stellen, vele vrijwilligers hielpen met de inrichting van het museum en het Fries weefcollectief liet weten graag gebruik te willen maken van Amelander wol. ,,Durk Holwerda van Streekwurk heeft ons goed geholpen een projectplan samen te stellen. Hij was meedenkend, gaf goede feedback en begeleidde ons bij dit project. Daar hebben we veel aan gehad’’, zegt de directeur van het museum.

Met het project ‘Wolverwerking Swartwoude’ won de Stichting Amelander musea zelfs nog een bonusprijs van 2028 euro van het Iepen Mienskips Fûns. De jury was vooral enthousiast over de circulaire toepassing van het oude ambacht van wol verwerken. Ondertussen zitten Diana en Yvonne alweer vol nieuwe ideeën over wat ze allemaal met het wol kunnen doen. ,,Breien en handwerken is altijd al onze hobby geweest. Dat we nu onze eigen wol produceren in dit unieke museum hadden we nooit durven dromen.’’